[THẢO LUẬN] Luận bàn về Computer Audio: tưởng dễ mà khó!

[Jay Kay]

Do thời gian gấp rút nên chưa thể viết 1 bài sâu vìa cái này, tạm thời ta nói chiện .. bề mặt trước, dần dần sẽ bổ sung vô cái post này.


I. Background

Tình hình là do hổm giờ đang có ý định "tái định hình" lại cái setup, chủ yếu là phần source nên có đi tham khảo, tọc mạch nhiều hơn, tìm hiểu xem cái nào là tốt nhất cho mình. Phàm là người là thằng nào cũng ham perfect, chơi audition cũng perfect, thi cử điểm cũng perfect, cua gệ cũng phải lựa con nào perfect, thía nên tới audio thì dĩ nhiên cũng phải .. perfect, mặc dù nhiều khi cho tiền nó cũng hem bít có khác zì.

II. Khái niệm về USB

Nói tới Computer Audio thì dĩ nhiên cái đầu tiên phải có là .. computer. Nhiều người hay nhập nhằn gọi computer/laptop là source. Xin thưa, để gọi là source thì nó phải làm hết mọi công việc từ xử lý nguồn nhạc, khuếch đại, xuất tiếng. Nếu đơn thuần gọi computer là source thì nó chỉ đúng khi ta cắm thẳng Headphones vào hp-out, mà cái này ... không đáng nói ở đây. Thía nên, khi đất nước đang bước vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Mỹ vẫn lăm le săn bắn Bin Laden, hải tặc Somali đang ngày đêm tìm bắt tàu, dân ta đã bắt đầu ... tìm cách cải thiện sound từ computer. Việc đơn giản nhất là mua 1 cái USB DAC dìa cắm vào, bypass cái internal soundcard của PC, gòi nối thêm cái amp dô nữa là xong chiện. Lúc này, ta ko thể gọi PC là source nữa, vì như đã nói ở trên, vai trò của nó bây giờ chỉ là thứ yếu, việc xử lý âm thanh đã do DAC đảm nhiệm, khuếch đại thì có amp. Do thía, ta chỉ gọi computer lúc này là transporter.

Xong phần định nghĩa, ta quay sang phần kết nối. Cơ bản và thường gặp nhất khi ta muốn connect PC với DAC ngoài là sử dụng cổng USB. Cái này thì chắc 1 điều 99% pà kon ở đây đều xài USB. Nói tới USB thì lợi nhiều ko kể hết, nào là tiện dụng, cắm đâu xài đó, máy nào cũng có, rẻ tiền dễ mua. Thía nhưng, chiện ko phải đơn giản ở mức cứ mua cái USB DAC gòi cắm vào là ... xong. Ta nên biết 1 điều là USB hiện tại đang bị giới hạn ở mức 16-bit/48-khz. Nhiều người tự hỏi, mức maximum của CD hiện nay là 16-bit/44.1-khz thì USB đã dư thừa gòi, việc gì phải lăn tăn nữa?

Tới đây, ta lại nói về mặt kỹ thuật, dĩ nhiên là chỉ trên bề mặt, do kiến thức người viết có hạn + dù có nói sâu ta cũng chẳng .. hiểu nỗi. USB hiện nay chia ra làm 2 loại: adaptive và asynchronous.

Adaptive USB là cái thông dụng nhất hiện nay, gần như 99% các USB DAC trên thị trường đều sử dụng. Driver và software của adaptive USB đều được viết sẵn nên ai mún làm USB DAC thì cứ vác cái này mà đắp vào. 1 điều dễ thấy là cái DAC nào xài con PCM270x thì đều là adaptive. Khuyết điểm lớn nhất của adaptive USB là jitter (nhiễu) và bandwidth (limit ở 16/48). Jitter là 1 trong những yếu tố quan trọng quyết định thành bại của cái DAC. Con này khử được vấn đề này là đã chiếm 90% cơ hội thành công. Ai cũng biết 1 điều là các cổng USB trên cùng 1 máy luôn tranh chấp giành giật phần hơn với nhau. Máy càng nhiều USB port thì càng .. khổ khi chơi audio. Việc giành giật này gây ra nhiễu tín hiệu ngay từ đầu ra. DAC nào build tốt thì sẽ chặn đc cái jitter này khi signal bắt đầu vào DAC. Bechmark DAC-1 USB là 1 trong những DAC làm tốt nhất vấn để khử jitter này. Tiếp theo là về bandwidth. Câu hỏi ở trên là cho dù bị limit, USB vẫn đủ sức cho CD audio, vậy "sao phải xoắn?" Vấn đề ở đây phải nhìn ở nhiều mặt. Cứ tưởng tượng 1 cái highway có 8 lanes cho xe chạy. Việc gì sẽ xảy ra khi lúc nào cái highway đó cũng xài hết 8 lanes và có tai nạn xảy ra? Chưa kể 1 điều, như đã nói ở trên, USB port chưa chắc lúc nào cũng sử dụng hết được khả năng vì phải lo tranh chấp với mấy cái port khác, dễ làm rơi rớt signal dọc đường. Thêm vào đó, tương lai của định dạng DVD-Audio, Bluray hay Vinyl rip đang tới gần. Mấy cái này dĩ nhiên nó ko chơi 16/44.1 nữa mà là 24/192.

Tới đây thì Adaptive USB thấy rõ khuyết điểm của nó. Việc này dẫn tới sự ra đời của Asynchronous USB. Khác với adaptive USB đc developed bởi cả 1 tập thể, asynchronous USB được develop bởi 1 cá nhân đơn lẻ, nhưng sẽ làm thay đổi suy nghĩ về computer audio. Người đã khai sinh và độc quyền công nghệ async USB hiện này là Gordon Rankin của Wavelength Audio. Thay đổi lối mòn phải phụ thuộc vào driver của adaptive USB, chú này đã tự viết custom driver cho USB, vượt qua khuôn khổ 16/44.1. Ưu điểm lớn nhất của async cũng chính là khuyết điểm của adaptive USB: khắc phục được jitter 100 lần và playback đc 24/192. Hiện nay, trên thị trường có rất ít USB DAC support đc native 24/192. Đơn lẻ có thể kể ra vài cái tên như DAC1,DAC3,Ayre và dĩ nhiên các DAC của chính Wavelength. Xin thưa là đừng bị lừa phỉnh khi xem description của các DAC, con nào cũng support 24/192. Cái đó chỉ xảy ra khi sử dụng ngõ optical, mà cái này không phải PC nào cũng có, nếu có cũng ko phải là chất lượng tốt. Thêm 1 điều nữa là tất cả các DAC trên đều phải mua license trực tiếp từ Wavelength để lấy được cái custom driver. Giá cũng khá là dễ chịu, khoản 25k$ cho 1 cái license.

III. Giải pháp

Xong phần lý thuyết về USB, ta cũng thấy được 1 điều là tương lai chuẩn async USB sẽ dần dần thay thế adaptive USB, dù sớm hay muộn. Dĩ nhiên chuyện đó còn khá xa vời vì với việc native driver đang bị độc quyền như hiện nay thì phải cần có nhiều sự cạnh tranh nữa để tạo thế cân bằng. Quay lại vấn đề pà kon bình dân học vụ chúng ta. Như đã nói, gần như mọi người nếu xài DAC ngoài đều phải phụ thuộc vào USB input. Việc này phần nào sẽ giới hạn việc lựa chọn vì đa phần các DAC ngon đều ít có USB. Nếu có, thì đa số đều thuộc hàng "xa tầm túi". Dĩ nhiên "xa tầm túi" ở đây là những DAC được đánh giá cao như DAC1,DAC3,DA11... Việc mãi phụ thuộc USB sẽ làm ta bỏ qua nhiều sự lựa chọn đáng giá khác, với giá hợp lý hơn rất nhiều. Ở đây nhiều người không biết vô tình hay cố ý đã quên mất cái Optical input. Bản thân ngõ optical có nhiều ưu điểm hơn USB, mà trong đó nổi bật nhất là khả năng playback 24bit/192khz. Thêm 1 điều cần nói nữa là, không phải tất cả những DAC có USB input đều cùng đạt 1 hiệu năng như nhau vì như đã nói, hơn thua nhau ở khả năng khử jitter. Kinh nghiệm cho thấy những DAC tầm <500$ về mặt này đều làm khá sơ sài, nếu ko muốn nói là sao chép nhau. Do vấn đề này, trong bài viết này, em đưa ra 1 giải pháp khá là kinh tế để mọi người có thể rộng đường lựa chọn setup của mình. Cái cần ở đây là 1 converter từ USB sang SPDIF/optical. Điều đặc sắc ở đây là khi convert từ USB sang optical, nó vẫn sẽ support 24bit/192khz chứ ko đơn thuần là 16bit/48khz như USB input. Thị trường hiện nay có khá nhiều lựa chọn về converter này, phân khúc từ 70->150$ cho tới 450->650$. Vấn đề ở đây là liệu có sự khác biệt nào giữa 70$ với 650$? Hãy ngồi châm chén trà, ăn cái bánh, hút điếu thuốt nghĩ lại. 650$? Xin nhớ 1 điều, đây chỉ là 1 cái converter chứ ko phải cái DAC. Với $650 thì có thể rộng đường lựa chọn rất nhiều DAC ngon. Do vấn đề túi tiền hạn hẹp, ở đây em chỉ đề cập tới 3 cái converter bình dân nhưng không học vụ. Bên cạnh đó cũng nhắc tới 2 cái thuộc hàng đại gia.
Đầu tiên là 1 sản phẩm của Trung Hoa Anh Hùng:

1. Musiland Monitor 01 USD http://www.musiland.com.cn/ProductShow.asp?ID=157
   

Chú này cũng mới ra mắt gần đây. Xin đừng nhầm lẫn cái tên nó mà cho là nó giá ... 01 usd. Chú này bán trực tiếp trên eBay giá 75$+shipping.

Chú này được cái bonus là có thêm headphone out nên pà kon nèo nghèo khó quá có thể cắm thẳng con này <100ohm vào đánh văn nghệ quần chúng cũng tạm được. Khuyết điểm của chú này là khá mới, chưa có đánh giá chính xác về khả năng khử jitter của em nó.

2. M-Audio Transit http://www.m-audio.com/products/en_us/Transit.html

Em này là 1 trong những converter cực kỳ thông dụng và hữu dụng. Giá cả cũng khá hợp lý, tầm 72$ shipped.

1 điều hay là em này fully support bit-perfect. Cũng như em kia, em này cũng có headphone out, dĩ nhiên chỉ đáp ứng như cầu liệu cơm gắp mắm. Đã có nhiều hãng mod con này, thêm thắt vài thứ gòi bán lại với giá ... 600$, điển hình là chú RedWine Audio, cha đẻ khái niệm iMod.

3. HagUSB http://www.hagtech.com/hagusb.html

Đây là 1 sản phẩm DIY nhưng cũng được bán thẳng dưới dạng pre-built. Ngoại hình cũng thuộc hàng ... DIY.

Em này giá hơi bị cao so với 2 em kia, 129$ mà lại ko có headphone out.

Cá nhân, nếu lựa thì sẽ khuyên lấy em M-Audio Transit. Lý do, giá cả hợp lý, được nhiều review khen ngợi khả năng khử jitter, support bit-perfect, thêm được headphone-out.

Xong 3 em hoa hậu các xã vùng sâu, ta mạo muội ngắm nhìn 2 em hoa hậu hoàn vũ.

1. BelCanto USB Link 24-96 http://www.belcantodesign.com/prod_usb_link.html

Không hổ danh BelCanto lừng danh, converter cũng phải xứng tầm. Đây là 1 trong những converter được đánh giá cao nhất hiện nay với khả năng fully support 24/192 và trên hết, jitter-free.

Dĩ nhiên, cái gì cũng có giá của nó, em này chỉ có .. 499$.

2. Empirical Audio Off-Ramp Converter http://www.empiricalaudio.com/produc...ramp-converter

Hầu hết những ai chơi hàng DAC hi-end đều biết đến tên Empircal Audio, cho chú Steve Nuggent 1 mình 1 ngựa điều hành. Chú này được biết đến như là 1 trong những modder hàng đầu. Những DAC tên tuổi như DAC1 hay NorthStar đều bị chú mod tơi tả, và cuối cùng, đẩy giá lên .. gấp 3 giá cái DAC. Đơn cử, chú DAC1usb giá 1,300$, sau khi mod hết, sẽ có giá ... 3,800$. Nối tiếp tinh thần đó, chú này cũng cho ra mắt converter của riêng mình, với giá ... 699$. Đó là giá standard, upgrade hết có thể vượt quá ... 2,000$.

Trên đây, em vừa giới thiệu sơ lược qua vài cái converter cho bà kon tiện tham khảo. Cá nhân thì sẽ order BelCanto trong 1 ngày đẹp trời.

Ta nói chuyện lý thuyết đủ gòi, nói chuyện thực tế 1 tí. Thế giả sử ta đã có trong tay 1 cái converter ngon, 1 cái DAC xịn gòi, ta phải setup cái computer như thế nào là tối ưu?
Cơ bản, ưu tiên cho audio playback thì nên xài Vista vì nó hỗ trợ upsampling tốt hơn hẳn XP hay 2000.
Ngoài ra, setup cơ bản gồm những phần như sau:

• Volume luôn luôn ở mức 100%. Cái này volume của Windows, còn volume của headphones thì ta set ở amp.
• Tắt hết sound của Win.
• Tắt hết cái hiệu ứng EQ/DPS.

Về software, do hầu hết mọi người đều xài Foobar, em xin đề cập tới mấy phần cơ bản sau:

• Set Output Data Format đúng với khả năng DAC support. Cái này nằm ở trong:

  File->Preferences->Playback->Output->Output Format/Postprocessing

  . Nếu đơn thuần chỉ sử dụng USB input thì mặc định sẽ là 16bit. Nhưng nếu sử dụng thêm converter thì phải set lên 24bit.
• Volume Max.
• Tắt Replaygain.
• Set Source mode, Processing về "None". Preamp về 0.0db. Tất cả cái này nằm trong

  File->Preferences->Playback

• Tắt hết DPS.

Vậy là cơ bản đã xong, có thể ngồi hưởng thụ được gòi.


Nói tới đây lại thấy ... mịt we' T___T hẹn ngày tái nạm, ta lại nói típ.

[thanh_kinkin]

Có thể xem thêm chi tiết về USB DAC của Wavelength Audio tại:
http://www.usbdacs.com/index.html

Giá cũng rất là...vãi chưởng

[Administrator]

Đọc bài này tới đây xong chỉ bít ngồi chờ bài típ theo, vì hẻm hỉu gì ráo

[DNT]

sao hem hiểu anh. ^^

[Jay Kay]

T__T thấy đơn giản, toàn là trên bề mặt thoi mè te.
Chút nữa viết tiếp, thực tế hơn 1 tí.

[thanh_kinkin]

Bài ziết rất dễ hiểu nhưng mè đoạn cuối chữ nhiều quá có thể khó đọc, chắc có thể tách ra 2 đoạn adaptive zới asynce.

[DNT]

Chẳng thấy wavelength để giá hen. ^^

[Jay Kay]

Có đó mà.
Thèng Ayre cũng vừa mới ra con USB DAC, xài async USB của thèng WL, được cho là ngon nhất hiện nay. Chờ khoản 5-6 tháng nữa bắt đầu có hàng 2nd thì cũng ráng vét túi mua 1 em

[DNT]

Thằng Ayre thì trước giờ mấy cái audio gear quá nổi rồi. Mà mí thứ nó sản xuất mắc bà cố luôn. Nhìn mấy con power amp của nó chảy nước miếng.

[Jay Kay]

Ai mún nghiên cứu kỹ hơn về cái USB thì có thể đọc thêm ở đây: http://www.ayre.com/pdf/Ayre_USB_DAC_White_Paper.pdf
Cái paper đó viết rất tốt, chi tiết, rõ ràng dễ hiểu.